Jan Christian Andersen zwany Królem Danii. Bajkopisarz z ogromnym nosem do porywających opowieści

Co roku 2 kwietnia – w rocznicę urodzin jednego z największych baśniopisarzy –
Hansa Christiana Andersena – na całym świecie świętowany jest Międzynarodowy
Dzień Książek dla Dzieci. Wydarzenie ustanowiono w celu promowania literatury i grafiki dziecięcej oraz inspirowania najmłodszych czytelników do sięgania po książki. Każdego roku Międzynarodowa Izba ds. Książek dla Młodych (IBBY) powołuje kraj, który zostaje gospodarzem Dnia Książki dla Dzieci. Jego zadaniem jest zaprojektowanie i rozesłanie do innych krajów plakatu ze specjalnym przesłaniem dla czytelników – w tym roku
ten przywilej otrzymała Rosja.

MDKDD 2017

My tymczasem świętujemy tu – DomBajkowo – między innymi proponując Wam
cykl artykułów o Panu Andersenie. Na początek kilka słów Marysi o niezwykle ciekawej historii tego wyjątkowego pisarza. Wkrótce pojawią się teksty o konkretnych tytułach. Miłej lektury!

Syn praczki i szewca, urodził się 2 kwietnia 1805r. w starym mieście Odense, na wyspie Fionii, zwanej Ogrodem Danii. W świat ludowych baśni wprowadziła go ukochana babcia, z którą Hans bywał w przytułku dla chorych; tam zajmowała się ogrodem,
i tam trafił później jego chory psychicznie, zajmujący się m.in. tworzeniem niezwykłych rzeźb, dziadek. Ojciec czytywał synkowi baśnie La Fontaine’a, robił wycinanki z papieru, po nim “hose” zdawał się odziedziczyć marzycielski charakter i melancholię.

Andersen zastrzegał, że jego baśnie to pudełka: dzieci oglądają opakowanie, a dorośli mają zajrzeć do wnętrza. Trudno mu było pogodzić się z tym, że jego baśnie z początku uznawano za dzieła dla dzieci, bez głębszego sensu. Choć zrazu sam nie ich nie traktował poważnie, raczej na marginesie pisarstwa dla dorosłych, to właśnie one przyniosły mu wielkie uznanie i rozgłos.

Przypomnijmy sobie drobny ułamek ze 156 baśni, które nam pozostawił (wg alfabetu):

Brzydkie kaczątko
Calineczka
Dzielny ołowiany żołnierz
Dziewczynka z zapałkami
Królowa śniegu
Księżniczka na ziarnku grochu
Mała syrenka
Nowe szaty cesarza
Ole Zmruż-oczko
Pastereczka i kominiarczyk

Pierwszy zbiór baśni ukazał się w Kopenhadze w 1835r., a ponieważ wydawane
w kolejnych latach kolejne tomy cieszyły się wielkim powodzeniem, ostatni zbiór opublikowano na dwa lata przed śmiercią pisarza, w 1872r.

Pod pewnymi względami jego życie przypominało bajkę – o ubóstwie w domu Andersenów świadczy wspomnienie pisarza, że po narodzinach spał na łóżku
rodziców, zrobionym z katafalku, na którym wcześniej spoczywała trumna
szlachcica. Nie bawił się z rówieśnikami.

Ulubionym miejscem chłopca był maleńki ogród warzywny matki:

Z kuchenki można było po drabinie wydostać się na strych, gdzie w rynnie,
która łączyła nasz dom z domem sąsiada, znajdowały się skrzynie z ziemią.
Rosła tu marchew, szczypiorek i pietruszka, cały ogród mojej matki.

Podobny opis znalazł się w Królowej Śniegu. Zaś tytułowa Dziewczynka z zapałkami przypomina matkę Andersena, która w dzieciństwie musiała żebrać. Hans szybko
stracił ojca, który zmarł w wyniku ran odniesionych w wojnie napoleońskiej; wraz
z matką, kobietą niepiśmienną i o nienajlepszej reputacji, oraz ojczymem, wkrótce potem przenosi się do stolicy, w której uczęszcza do szkoły baletowej. Dzięki swej wytrwałości pisarz zdobył stypendium królewskie i które umożliwiło mu dalsza naukę
w szkole, a potem studia na wydziale filozofii uniwersytetu w Kopenhadze. Niestety, mimo wielkiej pasji do teatru, nie udało mu się zrobić kariery w teatrze. Nie odniósł sukcesu ani jako aktor, ani dramatopisarz, a po mutacji stracił też wysoki sopran,
który zaczął już przynosić mu uznanie.

Andersen04.jpg

Baśnie “króla Danii” zapoczątkowały nowoczesna literaturę dziecięca i przyczyniły
się do narodzin pedagogiki, pierwsze ich wszakże wydania napotkały na surową krytykę: zarzucano im brak wartości wychowawczej i zbyt swobodny styl, zbliżony do potocznej mowy. Próżno szukać u Andersena czarodziejów, czy innych tajemniczych, bajkowych bohaterów, pisał:

Każda postać jest wzięta z życia, każda, ani jedna nie została wymyślona.
Znam i znałem
je wszystkie.

Pisali wtedy o Andersenie: “Beztalencie, pyszałek, próżność go rozsadza, chytry
na zaszczyty, zły patriota. Dzieci podobno zgoła nienawidzi, a taki skąpy, że nawet
żenić się nie chce. A poza tym nienormalny, dziwadło po prostu. Cała postawa, wyraz twarzy i choćby te potworne nogi zdradzają wyraźnie, że to prostak z Funen.”

Pisarz dużo podróżował po Europie, Azji Mniejszej i Afryce, opisując swoje wrażenia
z wypraw w książkach podróżniczych. Jego baśnie trafiły w daleki świat i tam, przetłu-maczone dotąd na ponad 80 języków znalazły uznanie, to stamtąd przyszła
do pisarza sława. Z czasem przycichli też złośliwi krytycy, a cała Dania zaczęła
Andersena czcić i otaczać opieką.

Andersen02

Syn szewca i praczki, w młodości bezlitośnie wyśmiewany przez rówieśników za swój wygląd, był później przyjmowany przez królów i książąt jako honorowy gość, przyjaźnił się z wieloma wybitnymi ludźmi swoich czasów: Karolem Dickensem, Honoriuszem Balzakiem, Henrykiem Ibsenem, SØrenem Kierkegaardem, rzeźbiarzem Bertelem Thorvaldsenem, szwedzką śpiewaczką Jenny Lind, oraz innymi autorami bajek – braćmi Grimm. W 1851 w wyrazie uznania dla wiedzy i zasług Andersena przyznano mu tytuł profesora, a w 1874 tytuł radcy.

W 1956r. powstała międzynarodowa nagroda dla najwybitniejszych twórców literatury dla dzieci – Medal im. Hansa Christiana Andersena, przyznawany co dwa lata przez IBBY, a także Lista Honorowa im. H.C. Andersena, na której umieszczane są najlepsze książki dla dzieci i młodzieży.

Maria

Polecamy lekturę uzupełniającą:
http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/990288,Hans-Christian-Andersen-%E2%80%93-krol-bajek

Źródła:

http://www.ibby.org
http://www.instytutksiazki.pl
http://hca.museum.odense.dk
wikipedia.org
bajecznie.eu
http://www.book.hipopotamstudio.pl

 

Reklamy
Jan Christian Andersen zwany Królem Danii. Bajkopisarz z ogromnym nosem do porywających opowieści